De belangrijkste ESG-criteria voor bedrijven

In het eerste deel wordt de zakelijke noodzaak van ESG-naleving belicht, terwijl in het tweede deel de oorsprong van ESG in de Agenda 2030 en de Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties wordt beschreven. In deel 3 wordt ingegaan op de komende ESG-wetgeving in de EU. In deel 4 wordt beschreven hoe bedrijven ESG-naleving in de praktijk kunnen implementeren. In deel 5 vatten we het geheel samen en geven we aanbevelingen aan bedrijven om zich voor te bereiden op de toekomst en ESG-naleving te waarborgen.

Zakelijke drijfveren voor naleving van ESG-criteria

Als ondernemer is het van cruciaal belang om de kansen en risico’s voor je organisatie in kaart te brengen en je strategische koers daarop aan te passen. ESG-compliance, oftewel het naleven van richtlijnen op het gebied van milieu, maatschappij en bestuur, is niet alleen een megatrend; het kan bepalend zijn voor het economische succes van een bedrijf. Het biedt een strategische kans, maar vormt tegelijkertijd ook een existentieel risico voor een onderneming.

Bedrijfsfinanciering is de meest directe invloed die bedrijven vandaag de dag al ondervinden. Wereldwijde financiële stromen worden afgestemd op ESG-richtlijnen en komen steeds vaker tot uiting in de statuten van fondsen. Eind 2020 bedroeg het volume van de Europese ESG-fondsen 1,1 biljoen euro. Dit betekende een stijging van meer dan 50% ten opzichte van het voorgaande jaar. Zelfs banken beginnen de financiering stop te zetten voor bedrijven die niet aan de ESG-richtlijnen voldoen. (Zie Commerzbank)

Financiering is echter slechts één aspect dat bedrijven direct en onmiddellijk ondervinden. Een ander aspect is de groeiende belangstelling van klanten en leveranciers voor de naleving van ESG-richtlijnen door hun zakenpartners. Klanten, met name grote bedrijven en staatsbedrijven, moeten zich bij het toekennen van contracten aan ESG-richtlijnen houden. Ook voor leveranciers komt dit onderwerp steeds meer in de schijnwerpers te staan. Om zelf aan de ESG-richtlijnen te voldoen, letten leveranciers op de naleving daarvan in hun hele toeleveringsketen.

Medewerkers en de concurrentie oefenen een indirecte invloed uit. Medewerkers kiezen vaker voor bedrijven die duurzaam ondernemen. Ook zullen duurzame bedrijven succesvoller zijn in een concurrerende omgeving, en we horen nu al van onze klanten dat er hogere prijzen kunnen worden gevraagd als er bewijs van duurzaamheid kan worden geleverd.

ESG is inmiddels voor elk bedrijf een strategische kans geworden. Het zal zowel de bedrijfswaarde verhogen als hogere prijzen voor de producten mogelijk maken. Op de lange termijn zal het de financiële levensvatbaarheid en het concurrentievermogen van het bedrijf waarborgen. Maar hoe kan ESG-naleving effectief en efficiënt binnen bedrijven worden geïmplementeerd? Daar gaan we in de volgende paragrafen op in.

De oorsprong van ESG in de 17 Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de VN

De oorsprong en het centrale uitgangspunt voor alle vereisten in de ESG-sector zijn de 17 Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties (SDG’s). Deze zijn vastgelegd in de Agenda 2030 – wat betekent dat ze tegen 2030 moeten zijn bereikt. Overheidsfinanciering moet in overeenstemming zijn met deze doelen, net als de maatregelen van organisaties en bedrijven.

Deze 17 doelstellingen kunnen worden gebruikt om de strategische koers van een bedrijf te evalueren en te herzien. De centrale vraag is welke impact het bedrijf heeft op zijn omgeving, dat wil zeggen op het milieu, de economie en de maatschappelijke belanghebbenden.

In de onderstaande tabel zetten we de 17 Duurzame Ontwikkelingsdoelen (SDG's) van de VN op een rij en geven we voorbeelden van hoe een bedrijf zijn activiteiten in het licht van deze doelen kan beoordelen. Deze tabel moet worden gezien als een uitgangspunt voor reflectie, aangezien de impact van elk bedrijf op zijn omgeving zeer individueel is. Aan de hand van deze doelen kunnen de kansen en risico's van een bedrijf worden beoordeeld.

Armoede in al haar vormen overal uitbannen

‍
Voorbeeld van een bedrijfsinitiatief:
Betaal in ontwikkelingslanden lonen waarmee men boven de armoedegrens kan leven.‍
‍

Een einde maken aan honger, voedselzekerheid en betere voeding realiseren, en duurzame landbouw bevorderen

Voorbeeld van een maatregel binnen het bedrijf:
Zorgen voor duurzame voedselproductie voor de bedrijfscatering.

‍

Een gezond leven bevorderen en het welzijn van iedereen op elke leeftijd waarborgen

Voorbeeld van een maatregel binnen het bedrijf:
Zorgen voor gezondheid en veiligheid op het werk in de productie – in de gehele toeleveringsketen

‍

Zorgen voor inclusief en rechtvaardig kwaliteitsonderwijs en het bevorderen van mogelijkheden voor levenslang leren voor iedereen

Voorbeeld van een maatregel binnen het bedrijf:
Zorgen voor gelijkheid in opleidingen, bijscholing en ontwikkelingsprogramma’s

‍

Gendergelijkheid realiseren en alle vrouwen en meisjes mondiger maken

Voorbeeld van een maatregel binnen het bedrijf:
Een diversiteitsbeleid binnen het bedrijf invoeren

‍

Zorgen voor de beschikbaarheid en het duurzaam beheer van water en sanitaire voorzieningen voor iedereen

Voorbeeld van een initiatief van een bedrijf:
Een einde maken aan alle vervuiling van drinkwater

‍

Zorg ervoor dat iedereen toegang heeft tot betaalbare, betrouwbare, duurzame en moderne energie

Voorbeeld van een bedrijfsmaatregel:
Verminder het energieverbruik binnen het bedrijf

‍

Bevorderen van duurzame, inclusieve en duurzame economische groei, volledige en productieve werkgelegenheid en fatsoenlijk werk voor iedereen

Voorbeeld van bedrijfsmaatregelen:
Ervoor zorgen dat er in de gehele toeleveringsketen fatsoenlijk en eerlijk betaald werk wordt gecreëerd

‍

Bouw veerkrachtige infrastructuur, bevorder inclusieve en duurzame industrialisatie en stimuleer innovatie

Voorbeeld van een bedrijfsinitiatief:
Stel de productie om op efficiënt gebruik van hulpbronnen en duurzame technologieën

‍

Ongelijkheid binnen en tussen landen terugdringen

Voorbeeld van een bedrijfsinitiatief:
Gelijk loon voor gelijk werk

‍

Steden en menselijke nederzettingen inclusief, veilig, veerkrachtig en duurzaam maken

Voorbeeld van een bedrijfsinitiatief:
Afvalwater en vervuiling voorkomen of verminderen

‍

Zorgen voor duurzame consumptie en productie

Voorbeeld van een bedrijfsinitiatief:
Levenscyclusanalyse van eigen producten en implementatie van duurzame levenscyclusconcepten

‍

Onderneem actie om klimaatverandering en de gevolgen daarvan tegen te gaan

Voorbeeld van bedrijfsmaatregelen:
Het voorkomen van broeikasgasemissies

‍

De oceanen, zeeën en mariene hulpbronnen behouden en duurzaam gebruiken met het oog op duurzame ontwikkeling

Voorbeeld van een bedrijfsmaatregel:
Loos geen afvalwater in zee of rivieren

‍

Bescherm, herstel en bevorder het duurzame gebruik van terrestrische ecosystemen, beheer bossen op duurzame wijze, bestrijd woestijnvorming, stop en keer de achteruitgang van de bodem om en stop het verlies aan biodiversiteit

Voorbeeld van een bedrijfsmaatregel:
Vernietig geen ecosystemen en habitats door de ontwikkeling van bedrijfsterreinen

‍

Bevorderen van vreedzame en inclusieve samenlevingen voor duurzame ontwikkeling, toegang tot het rechtssysteem voor iedereen waarborgen en opbouwen van effectieve, verantwoordingsplichtige en inclusieve instellingen op alle niveaus

Voorbeeld van een maatregel binnen het bedrijf:
Ervoor zorgen dat er in de gehele toeleveringsketen geen kinderarbeid plaatsvindt

‍

Het bevorderen en nieuw leven inblazen van wereldwijde samenwerking voor duurzame ontwikkeling

Voorbeeld van een maatregel binnen het bedrijf:
Handel drijven volgens de voorschriften van de WHO
‍

Aankomende EU-ESG-wetgeving: Richtlijn inzake duurzaamheidsverslaglegging door ondernemingen (CSRD)

De ESG-wetgeving wordt momenteel in de EU geïmplementeerd. Al in 2014 erkende de EU de groeiende belangstelling voor ESG-informatie bij verschillende groepen, met name financiële beleggers. Daarom publiceerde de EU in 2014 haar eerste richtlijn inzake niet-financiële verslaglegging (Richtlijn 2014/95/EU).

De door bedrijven gepubliceerde informatie voldeed echter niet aan de eisen van de belanghebbenden. In het kader van de „Green Deal 2050“ zijn er verbeteringen doorgevoerd en in april 2021 is een voorstel voor de richtlijn inzake duurzaamheidsverslaglegging door bedrijven (CSRD) gepubliceerd, dat naar verwachting eind oktober 2022 door de Europese Commissie zal worden aangenomen.

Dit ESG-initiatief van de EU is een zeer positieve stap in de goede richting. Er is een groeiende behoefte aan informatie vanuit belanghebbenden, maar bedrijven verstrekken onvoldoende duidelijke en begrijpelijke informatie. Omgekeerd ontbreekt het bedrijven aan duidelijke en transparante regels voor de manier waarop zij aan belanghebbenden moeten rapporteren. Daarom betekent de EU-richtlijn inzake duurzaamheidsverslaglegging door bedrijven (CSRD) een aanzienlijke vooruitgang voor beide partijen.

De CSRD-vereisten omvatten...

• Meldplicht voor alle grote ondernemingen met meer dan 500 werknemers en voor beursgenoteerde ondernemingen
• Er komt een vereenvoudigde versie van de rapportagerichtlijnen voor het MKB.
• De gepubliceerde informatie moet door een externe instantie worden gecontroleerd.
• De gegevens moeten in een digitaal formaat beschikbaar zijn, zodat ze overdraagbaar en traceerbaar zijn.

De belangrijkste te rapporteren inhoud wordt uiteengezet in artikel 19 van de richtlijn, waarin het volgende is vastgelegd:

• Milieufactoren met betrekking tot klimaatbescherming; aanpassing aan klimaatverandering; water- en mariene hulpbronnen; gebruik van hulpbronnen en circulaire economie; vervuiling, biodiversiteit en ecosystemen;
• Sociale factoren met betrekking tot gelijke kansen en gelijke behandeling voor iedereen, eerlijke, gezonde en veilige arbeidsomstandigheden, en eerbiediging van de mensenrechten;
• Governancefactoren met betrekking tot de rol van bestuurs-, leidinggevende en toezichthoudende organen; bedrijfsethiek en -cultuur, met inbegrip van de bestrijding van corruptie en omkoping; lobbyactiviteiten; relaties met zakenpartners; systemen voor interne controle en risicobeheer

Het doel is om de rapportage voor bedrijven zo eenvoudig mogelijk te maken, zonder afbreuk te doen aan de relevantie en nauwkeurigheid van de gerapporteerde inhoud. De naleving van de wereldwijd aanvaarde normen van het Global Reporting Initiative (GRI) is reeds bevestigd.

Operationele implementatie in bedrijven op basis van de normen van het Global Reporting Initiative (GRI)

Het Global Reporting Initiative (GRI) werd in 1997 opgericht met steun van het Milieuprogramma van de Verenigde Naties en is sindsdien uitgegroeid tot de wereldwijde norm voor duurzaamheidsverslaglegging en ESG-indicatoren.

De GRI-standaard is de operationele richtlijn voor de manier waarop een bedrijf kan zorgen voor naleving van de ESG-criteria. De implementatie verloopt volgens duidelijke principes en een gestructureerd proces. In wezen moet een bedrijf vaststellen waar zijn eigen invloed (“impact”) het grootst is en vervolgens de prioriteiten in het verslag daarop afstemmen.

Belanghebbenden waarmee bij een dergelijke beoordeling rekening moet worden gehouden, zijn onder meer zakenpartners, maatschappelijke organisaties, consumenten, klanten, werknemers en andere arbeidskrachten, overheden, lokale gemeenschappen, niet-gouvernementele organisaties (ngo’s), organisaties, aandeelhouders en andere investeerders, leveranciers, vakbonden en andere kwetsbare groepen.

De invloed van het bedrijf op deze groepen bepaalt wat relevant is. Zo zijn_{CO₂-emissies}voor een kantoorbedrijf bijvoorbeeld vrijwel te verwaarlozen. Voor een kantoorbedrijf kan gelijkheid („diversiteit“) daarentegen van bijzonder belang zijn. Door de belanghebbenden te analyseren, wordt ervoor gezorgd dat bedrijven zich richten op relevante informatie.

De acht essentiële stappen voor het opstellen van een GRI-conform verslag

1. Analyse van belanghebbenden en effecten (“Materialiteitsbeoordeling”)
2. ‍Inachtnemingvan de context van het bedrijf en vaststelling van de belanghebbenden waarop het bedrijf invloed uitoefent
3. Bepaling van het belang van individuele effecten en prioritering van gebieden (materiële onderwerpen) voorde verslaglegging‍
4. Rapportage ("Rapportinformatie")‍
5. Verslag over de „algemene normen“ – die elk bedrijf moet publiceren
6. Rapport over "sectorstandaarden" – relevant voor specifieke sectoren zoals de olie- en gasindustrie
7. Verslag over de „Topics Standards“ – op basis van een analyse van de belanghebbenden en deimpact van het bedrijf‍
8. Registratie van het verslag bij de GRI

De algemene normen, die elk bedrijf moet publiceren, omvatten het organisatieprofiel van het bedrijf, evenals zijn duurzaamheidsstrategie en rapportageprocessen. De sectorale normen hebben betrekking op rapportagevereisten voor specifieke economische sectoren, zoals olie en gas. De thematische normen vormen het centrale onderdeel van de rapportage. Ze zijn gebaseerd op de analyse van de belanghebbenden en de impact van het bedrijf.

Voorbeelden van themastandaarden zijn onder meer corruptiebestrijding, afvalwater, CO2 , gezondheid en veiligheid op het werk, of diversiteit. Hieronder geven we twee illustratieve voorbeelden van vereisten uit themastandaarden: gezondheid en veiligheid op het werk (GRI 403) en broeikasgasemissies (GRI 305).

De themastandaard voor gezondheid en veiligheid op het werk (GRI 403) schrijft voor dat de volgende gegevens en kerncijfers moeten worden verzameld en gepubliceerd:

• Managementsysteem voor gezondheid en veiligheid op het werk
• Gevarenidentificatie, risicobeoordeling en onderzoek naar incidenten
• Arbeidsgeneeskundige diensten
• Medezeggenschap, raadpleging en communicatie van werknemers op het gebied van gezondheid en veiligheid op het werk
• Opleiding van werknemers op het gebied van gezondheid en veiligheid op het werk
• Bevordering van de gezondheid van werknemers
• Preventie en beperking van gevolgen voor de gezondheid en veiligheid op het werk die rechtstreeks verband houden met zakelijke relaties

Te verzamelen statistieken:

• Aantal werknemers dat onder een managementsysteem voor gezondheid en veiligheid op het werk valt
• Aantal arbeidsongevallen
• Aantal beroepsziekten

Het is van bijzonder belang dat alle medewerkers onder het managementsysteem voor gezondheid en veiligheid op het werk vallen. Dit moet niet alleen gelden voor directe medewerkers, maar ook voor werknemers van leveranciers en andere groepen die niet onder de directe invloed van de organisatie vallen.

Wat betreft de uitstoot van broeikasgassen (GRI 305) moeten de volgende gegevens in het verslag worden opgenomen:

Beschrijving van het beheersysteem voor broeikasgassen en de vermindering daarvan

Te verzamelen statistieken:

• Directe (Scope 1) broeikasgasemissies (directe emissies afkomstig van de productieprocessen van het bedrijf, die tevens onder directe controle staan).
• Indirecte (Scope 2) broeikasgasemissies (indirecte emissies afkomstig van energie die door de organisatie wordt ingekocht in de vorm van elektriciteit, warmte, koeling, enz.).
• Indirecte (Scope 3) broeikasgasemissies (indirecte emissies waarover de organisatie geen directe controle heeft, zoals emissies afkomstig van geleverde producten, de distributie van eigen producten of zakenreizen)
• De intensiteit van de uitstoot van broeikasgassen (dit verwijst naar de verhouding, d.w.z. hoeveel broeikasgas er bijvoorbeeld per geproduceerde eenheid wordt uitgestoten)
• Vermindering van broeikasgassen (uitgesplitst naar verschillende scopes en los van compensaties, d.w.z. hoeveel er daadwerkelijk is verminderd)
• Emissies van ozonafbrekende stoffen (trichloorfluormethaan of equivalenten)
• Stikstofoxiden (NOx), zwaveloxiden (SOx) en andere belangrijke luchtemissies (deze emissies zijn bijvoorbeeld van bijzonder groot belang in spuitcabines)

Broeikasgasemissies moeten in het algemeen worden gerapporteerd in CO2 (CO₂e). Broeikasgassen zoals methaan worden omgerekend naar CO2 op basis van hun „Global Warming Potential (GWP)“. Methaan heeft bijvoorbeeld een 28 keer zo hoog aardopwarmingsvermogen als CO2. Dit betekent dat de uitstoot van één metrische ton methaan (CH₄) overeenkomt met 12 metrische ton kooldioxide (CO2).

Samenvatting en aanbevelingen voor verdere actie

Onze duidelijke aanbeveling is om ESG te beschouwen als een strategische kans en uw bedrijf zo in te richten dat het aan de ESG-normen voldoet. Dit verhoogt de bedrijfswaarde en waarborgt de financiële levensvatbaarheid van het bedrijf. In de EU worden momenteel wettelijke vereisten opgesteld die met de EU-richtlijn inzake duurzaamheidsverslaglegging door bedrijven (CSRD) in alle economische sectoren zullen worden ingevoerd. Naleving van de ESG-richtlijnen zal de doorslaggevende factor worden voor het duurzame concurrentievermogen van een bedrijf.

Wij raden aan om inzicht te krijgen in de 17 Duurzame Ontwikkelingsdoelen en de bedrijfsstrategie hierop af te stemmen. Om aan de ESG-vereisten te voldoen, raden wij aan een analyse uit te voeren van de belanghebbenden en de impact van het bedrijf. Hierdoor kunnen de relevante ESG-gebieden worden vastgesteld en kan de rapportage hierop worden afgestemd. De GRI-standaarden bieden hiervoor een uitgebreide en wereldwijd aanvaarde norm. De EU is een partnerschap aangegaan met GRI en heeft bevestigd dat de normen worden nageleefd.

De onderstaande afbeelding geeft weer op basis van welke gebieden de duurzaamheidsprestaties van een bedrijf worden berekend tot een ESG-score. Om het vereiste nalevingspercentage te behalen, moet een bedrijf voldoen aan de relevante GRI-normen (zie paragraaf 4) en voortdurend verbeteringen doorvoeren. Dit houdt zowel het beschrijven van duurzaamheidsbeheersystemen in als het verzamelen en publiceren van relevante kernprestatie-indicatoren op het gebied van duurzaamheid.

We helpen u graag bij de implementatie in uw bedrijf. Met onze software kunt u ervoor zorgen dat de gegevensverzameling en rapportage effectief, conform de normen, auditbestendig en auditklaar zijn. Maak gebruik vanonze kadersom snel aan de ESG-normen te voldoen.